08.09.2019 14:00-18:00
Brief Encounters '19 #2

2 event sculptures

Ze duren tien, twintig, vijfenveertig minuten. Ze vinden plaats onder de beukenbomen, tussen de dennen, bij de spiegelvijver, het struikgewas, en ook midden op een lieflijke, open wei. En ze zijn schitterend.
Lustwarande organiseerde in 2019 voor de derde keer het programma Brief Encounters, een serie van vijf performances. Zoals de naam al aangeeft, zijn Brief Encounters kortstondige, tijdelijke, soms als een mokerslag zo hard aankomende, soms ook efemere event sculptures.

Deelnemende kunstenaars:

Tanja Ritterbex (NL)
Gosie Vervloessem (BE)

Phoebe Collings-James & Last Yearz Interesting Negro
Courtesy of Rebecca Bellantoni, Phoebe Collings-James, Chloe Filani, Onyeka Igwe, Joy Labinjo, Last Yearz Interesting Negro and Cafe Oto
Photo: Dimitri Djuric

Phoebe Collings-James & Last Yearz Interesting Negro - Sound as Weapon, Sounds 4 Survival (2019)

Phoebe Collings-James en Jamila Johnson-Small, die werkt onder de naam Last Yearz Interesting Negro, zijn behalve in hun vriendschap ook verbonden in hun lichamelijke benadering van hun werk.Last Yearz Interesting Negro heeft een achtergrond in dans, Collings-James is opgeleid als beeldend kunstenaar. Waar Last Yearz Interesting Negro dans en choreografie combineert met video, geluid en beeldhouwkunst, werkt Collings-James behalve met sculptuur, video- en schilderkunst ook met poëzie en muziek. Bij beiden dient hun multidisciplinaire praktijk om thema's te onderzoeken die verbonden zijn met hun ervaring als zwarte vrouw, behorend tot een minderheid. Thema’s zoals representatie, zichtbaarheid, onderdrukking, geweld, angst en vervreemding.

De dominantie van het kapitalistische witte patriarchaat zorgt er volgens Collings-James voor dat veel van haar werk gaat over geweld - hoe geweld wordt ervaren en waarom. Inspiratie haalt ze uit haar persoonlijke geschiedenis en ervaring als Britse vrouw met een Jamaicaanse achtergrond, maar haar werken refereren aan een universeel gevoel van gezien worden als ‘de ander’, gemarginaliseerd of uit de officiële geschiedschrijving gewist zijn en jezelf niet herkennen in de overvloed aan beelden waarmee we dagelijks gebombardeerd worden. Last Yearz Interesting Negro wil met haar choreografieën de gevoelens die zij dagelijks ondervindt, overbrengen aan haar publiek. Ze is zich bewust van de geschiedenissen van onderdrukking en uitbuiting die haar lichaam vertegenwoordigt en weerspiegelt de vervreemdende blikken die op haar zijn gericht als een vorm van verzet tegen de gewelddadige politieke en sociale realiteit van onze wereld.

Voor Brief Encounters presenteren Collings-James en Last Yearz Interesting Negro de performance Sound as Weapon, Sounds 4 Survival, die omschreven kan worden als een symbiotische relatie tussen dans, muziek en beeldhouwkunst. Naast Collings-James en Last Yearz Interesting Negro nemen nog drie vrouwelijke dansers deel, Frederica Agbah, Ain Bailey en Ama Bentsi-Enchill. Bij deze performance van ineengestrengelde lichamen en versneden r&b- en dub-loops, gaat het om het creëren van wat de kunstenaars psycho-emotionele landschappen noemen, waarin ruimte wordt geschept om elkaar en zichzelf beter te leren kennen en manieren te vinden om te blijven groeien, ondanks de vaak vijandige omgeving.

Sound as Weapon, Sounds 4 Survival is twee maal eerder uitgevoerd maar voor deze eerste editie in de buitenlucht hebben de kunstenaars een aangepaste versie gemaakt.

Tanja Ritterbex - performance ‘Body Highlighter' bij Plan B Projects, Amsterdam en Parkstad Limburg Prijs, Schunck, Heerlen, 2017
Foto: Bernard Rubsamen.

Tanja Ritterbex – How to make schawarma at home (2019)

Extravagant is waarschijnlijk het woord dat het meest wordt gebruikt om Lady Gaga te typeren. Tanja Ritterbex (NL, 1985) wordt de Lady Gaga van de kunst genoemd. Glamorous in hun verschijning, uitbundig in hun werk en vrijwel even oud. Maar er is nog een overeenkomst: beiden zijn zich extreem bewust van de gigantische invloed die het internet vooral op jonge mensen heeft en spelen daarmee in hun professionele praktijk. Lady Gaga als superster in de schijnwerpers die haar eigen imago zorgvuldig vormgeeft, terwijl Ritterbex de grenzeloze fascinatie voor de online cultuur met een flinke dosis humor en zelfreflectie onder de loep neemt. Onderwerp van haar kleurrijke en expressieve schilder- en videokunst is dan ook vaak Ritterbex’ eigen lichaam en leven, waarmee het werk tot nadenken stemt over wie wij zijn en wat het betekent om je kwetsbaar op te stellen.
Als reactie op de hype van foto’s van fraai opgemaakte borden met hip voedsel op Instagram, schilderde Ritterbex een jaar lang elke dag haar eigen eenvoudige maaltijden na en postte die op het net. En in het project Everyday Selfie Project (2015-16) maakte de Limburgse winnaar van de Koninklijke Prijs voor de Vrije Schilderkunst 2016 een jaar lang dagelijks een selfie. Die zette ze op Facebook en dat leverde een enorme stroom aan ‘comments’ en ‘likes’ op. De selfies en de reacties werden het uitgangspunt voor de serie zelfportretten die ze precies een jaar later schilderde.

In haar recente solotentoonstelling in kunstruimte Nest in Den Haag onderzocht Ritterbex in zestig videowerken de rol van een personage dat niet meer weg te denken is uit het huidige social media-tijdperk: de influencer. Tijdens een residentie op Curaçao maakte ze drie maanden lang elke dag een vlogger-achtige video waarin alle YouTube-clichés, variërend van modegoeroe-advies, beautyinstructies en zelfbruin-tutorials tot e-matching en spirituele zelfhulp, tot hilarische proporties zijn uitvergroot. Naar aanleiding van elke video maakte ze een schilderij in de haar kenmerkende eigenzinnige stijl met ferme penseelstreken en veel zuurstokroze-tinten.

Voor Brief Encounters houdt Ritterbex een monoloog waarin ze, zittend op de wc, de toeschouwer laat delen in haar twijfels en besluiteloosheid in deze moderne wereld van eindeloze keuzemogelijkheden.

Gosie Vervloessem - plantblindness (2019)

Gosie Vervloessem - Horror Garden (2019)

Voor Brief Encounters koos Gosie Vervloessem (Brussel,1973) weloverwogen een plek bij een omgevallen boom. Het onderwerp van haar performance: het spoor van vernieling dat een insect van amper vijf millimeter achterliet. De letterzetter is een donkerbruin, harig kevertje dat als een sluipmoordenaar door bossen trekt en daar vooral fijnsparren de das omdoet. Gezonde bomen kunnen door harsvorming de insecten weren. Door de droge zomer van vorig jaar echter waren veel sparren verzwakt en lukte het de beestjes zich een weg door de schorsen naar het binnenste van de bomen te boren en daar eitjes te leggen. De larven die daaruit komen, eten zich in een kenmerkend patroon een weg dwars door de bomen heen, wat eruitziet alsof er zinnen in de stam zijn gekerfd. Daaraan dankt het verwoestende insect zijn prachtige naam.

De performance sluit nauw aan bij de praktijk van Vervloessem die in lezingen, workshops, recepten en installaties natuurlijke fenomenen observeert om ze te kunnen begrijpen, duiden en categoriseren. Vervloessem is gefascineerd door onze hang naar controle en systemen van ordening. Kan alles worden geclassificeerd? Hoe moeten we ons verhouden tot een wereld die chaotisch en ongrijpbaar is, een eigen wil lijkt te hebben? In die context moet ook haar interesse voor invasieve plantensoorten, waarnaar ze veelvuldig onderzoek deed, worden gezien. Exoten zijn door toedoen van mensen terechtgekomen in gebieden waar ze van nature niet groeien. Dat begon in de koloniale tijd. Uitheemse soorten passen zich aan hun nieuwe omgeving aan en hebben een sterk overlevingsmechanisme.

Vervloessems project Horror Garden speelt daarop in. Daarin stelt ze planten voor als autonome, zelfdenkende organismen die zich aan de exploitatie en onderwerping van mensen ontworstelen en hen de stuipen op het lijf jagen. Voorbeelden ontleende ze aan horrorfilms, waarin planten soms frontaal tot de aanval overgaan. In De Oude Warande plaatst ze een wand waarop ze exhibits presenteert van de Horror Garden, gecombineerd met materiaal over de letterzetter. Het publiek kan voor de wand plaatsnemen op houten stoeltjes terwijl Vervloessems uitweidt over de mens die moet buigen voor de natuur, die op haar beurt moet buigen voor een insect, de taaiste van alle levende wezens die zich sinds hun bestaan op aarde, zo’n 400 miljoen jaar, steeds aan veranderingen hebben aangepast en zich vooralsnog onuitroeibaar hebben getoond.